Tin tài chính

Lừa đảo deepfake giả giọng, giả mặt người quen: dấu hiệu và cách xác minh

Nội dung được tạo với sự hỗ trợ của AI, tổng hợp từ các nguồn ghi ở cuối bài.

Lừa đảo deepfake đang được kẻ gian dùng để giả giọng, giả khuôn mặt người thân hoặc cấp trên rồi giục bạn chuyển tiền ngay. Cơ quan quản lý kinh tế của Pháp vừa đăng hướng dẫn nhận biết dấu hiệu và cách xác minh, áp dụng cho bất kỳ ai nhận cuộc gọi, tin nhắn thoại hay video đáng ngờ.

Lừa đảo deepfake là gì và hoạt động ra sao?

Deepfake (còn gọi là hypertrucage, tạm dịch là nội dung giả bằng AI) là âm thanh, ảnh hoặc video được tạo hay chỉnh sửa bằng trí tuệ nhân tạo để bắt chước giọng nói, khuôn mặt hoặc cử động của một người, đôi khi khó phân biệt với thật. Chỉ cần một tấm ảnh, đoạn video hay tin nhắn thoại đăng công khai là có thể bị lấy để làm giả mà không cần người đó đồng ý.

Nguồn nêu ba kịch bản lừa đảo deepfake phổ biến:

  • Đầu tư giả: video làm giả người nổi tiếng như lãnh đạo, người có ảnh hưởng, chính trị gia, nhà báo, có vẻ đang giới thiệu khoản đầu tư “không rủi ro” hoặc lãi nhanh, chẳng hạn tiền số. Đầu tư nào cũng có rủi ro, lời hứa không rủi ro là dấu hiệu đáng ngờ.
  • Giả giọng người quen: kẻ gian lấy một đoạn giọng ngắn của người thân trên mạng xã hội rồi gọi hoặc gửi tin thoại nói về tai nạn, khó khăn nghiêm trọng hay cần tiền gấp, yêu cầu chuyển khoản ngay.
  • Giả sếp (fraude au président): nhân viên nhận chỉ thị chuyển tiền khẩn qua cuộc gọi hoặc họp video, trong đó hình và tiếng giống hệt cấp trên.

Dấu hiệu nhận biết lừa đảo deepfake

Công nghệ ngày càng tinh vi nhưng chưa hoàn hảo. Một số điểm cần chú ý:

  • hình ảnh nhòe hoặc vỡ hạt, mắt chớp hay nhìn không tự nhiên, ánh sáng và bóng đổ trên mặt bất thường;
  • khẩu hình không khớp lời nói, giọng nghe máy móc, thiếu sắc thái cảm xúc;
  • cử động giật cục, các bộ phận như tay, răng, đường viền mặt bị vẽ vụng;
  • nội dung quá giật gân hoặc gây sốc;
  • đặc biệt là sự thúc ép: chuyển tiền ngay, đưa thông tin nhạy cảm ngay, quyết định tài chính không có thời gian suy nghĩ.

Nguyên tắc cốt lõi: đừng chỉ tin vào những gì thấy hoặc nghe trong một đoạn video hay âm thanh đơn lẻ, nhất là khi bị giục hành động nhanh hoặc trả tiền.

Bạn cần làm gì để phòng tránh?

Trước khi hành động, hãy xác minh qua một kênh khác với kênh vừa liên lạc:

  1. Gọi lại người đó bằng số điện thoại quen thuộc, hoặc nhắn qua ứng dụng bạn vẫn dùng với họ.
  2. Nếu “người thân” gọi từ số lạ để cầu cứu, hãy cúp máy rồi gọi lại vào số quen.
  3. Có thể thống nhất với gia đình một mật khẩu riêng, chỉ người trong nhà biết, để hỏi khi có cuộc gọi khẩn đáng ngờ.
  4. Hạn chế đăng công khai ảnh, video, tin nhắn thoại của mình và người thân; ưu tiên nhắn qua kênh riêng tư, dọn bớt ảnh cũ, làm mờ ảnh đại diện nếu cần. Nguồn nhắc đến ứng dụng làm mờ ảnh FantomApp của cơ quan bảo vệ dữ liệu CNIL.

Nếu đã chuyển tiền hoặc bị nhắm tới

  • Báo ngân hàng ngay nếu đã chuyển khoản hay thanh toán, để thử chặn hoặc hạn chế thiệt hại.
  • Giữ bằng chứng: ảnh chụp màn hình, đường link, tin nhắn, sao kê ngân hàng.
  • Báo cáo nội dung với nền tảng mạng xã hội hoặc chia sẻ video. Với nội dung nghiêm trọng như quấy rối, đe dọa, lừa đảo, có thể dùng cổng quốc gia Pharos.
  • Nộp đơn tại đồn cảnh sát hoặc đơn vị hiến binh (gendarmerie), hoặc dùng kênh khai báo trực tuyến với các vụ lừa đảo qua mạng. Nếu chưa biết làm thế nào, có thể liên hệ dịch vụ hỗ trợ nạn nhân.
  • Nếu dữ liệu cá nhân bị dùng trái phép trong nội dung giả, có thể gửi đơn đến cơ quan bảo vệ dữ liệu có thẩm quyền; việc này bổ sung chứ không thay thế đơn tố cáo hình sự.

Người Việt ở Pháp cần lưu ý

Nếu bạn nhận được yêu cầu chuyển tiền khẩn từ người thân, đồng nghiệp hay cấp trên, dù ở Pháp hay ở Việt Nam, cách áp dụng là xác minh bằng số điện thoại quen thuộc hoặc ứng dụng nhắn tin thường dùng trước khi chuyển. Với người làm việc trong doanh nghiệp, yêu cầu chuyển tiền bất thường từ “sếp” qua cuộc gọi hay họp video cũng cần được kiểm tra qua kênh khác. Khi nghi ngờ lừa đảo deepfake, đừng ngại dừng lại và hỏi lại.

Nguồn tham khảo

Bài tổng hợp từ nhiều nguồn với sự hỗ trợ của AI. Thông tin mang tính tham khảo, không phải tư vấn tài chính.

Nhận bài mới qua email

Bài hướng dẫn mới về thuế, ngân hàng, tiết kiệm và ưu đãi dành cho người Việt ở Pháp, gửi thẳng vào hộp thư của bạn.

Đồng ý nhận email 

Xem chính sách bảo mật

Ban biên tập Taichinhphap.com

Các bài tin tức tài chính trên Taichinhphap.com được tổng hợp bởi AI từ nguồn tin chính thức và báo chí Pháp, dưới sự chịu trách nhiệm xuất bản của Nguyễn Mạnh Linh. Cách chúng tôi làm tin: https://taichinhphap.com/cach-chung-toi-lam-tin/

Bài liên quan

Back to top button
Cài app Tài chính Pháp trên iPhone/iPad
1. Bấm nút Chia sẻ (ô vuông có mũi tên ↑) trên Safari.
2. Chọn “Thêm vào MH chính” (Add to Home Screen).
3. Bấm Thêm. Icon Tài chính Pháp sẽ xuất hiện trên màn hình.