Doanh nghiệp

Bail commercial 3-6-9: Thuê mặt bằng kinh doanh, droit au bail và pas-de-porte

Bài viết được soạn với sự hỗ trợ của AI. Thông tin đã được đối chiếu với nguồn chính thức (Bpifrance Création, cập nhật 6/2026) và các nguồn ghi ở cuối bài.

Tiệm nail, nhà hàng, tiệm tạp hóa hay tiệm bánh mì: hầu hết mô hình kinh doanh của người Việt ở Pháp đều cần thuê mặt bằng. Hợp đồng thuê mặt bằng thương mại (bail commercial) là một trong những hợp đồng quan trọng nhất bạn ký, vì nó gắn với bạn ít nhất 9 năm và quyết định một phần lớn giá trị cửa hàng khi bạn muốn bán lại.

Bài này giải thích quy tắc “3-6-9”, tiền thuê và cách điều chỉnh, tiền cọc theo quy định mới năm 2026, các khoản như pas-de-porte hay droit au bail, và những điều khoản cần đọc kỹ trước khi ký.

Tóm tắt nhanh

Câu hỏi Trả lời ngắn
Thời hạn tối thiểu? 9 năm (có thể đến 12 năm)
Người thuê có được rút không? Thường được, sau mỗi 3 năm, báo trước 6 tháng, không phải bồi thường (trừ một số trường hợp hợp đồng loại trừ)
Hết 9 năm thì sao? Người thuê có quyền gia hạn. Chủ nhà từ chối không có lý do luật định thì phải trả indemnité d’éviction
Tiền thuê tăng thế nào? Thường điều chỉnh 3 năm một lần, mức tăng bị chặn theo chỉ số ILC (trừ khi hợp đồng có điều khoản khác)
Tiền cọc? Hợp đồng ký hoặc gia hạn từ 26/5/2026: tối đa 3 tháng tiền thuê, trả lại trong 3 tháng sau khi giao chìa khóa (từ 26/8/2026)

Dữ liệu cập nhật tháng 11/2026 từ Bpifrance Création.

Khi nào áp dụng chế độ bail commercial

Chế độ bail commercial áp dụng cho hoạt động thương mại, công nghiệp và thủ công, khi mặt bằng gắn với một cơ sở kinh doanh (fonds de commerce hoặc fonds artisanal). Người làm nghề tự do có thể chọn áp dụng nếu chủ nhà đồng ý.

Để được hưởng quyền gia hạn, bạn phải được đăng ký đúng: trên RNE, và trên RCS nếu là thương nhân. Đây là điểm nhiều người bỏ sót khi mua lại một cửa hàng mà chưa cập nhật đăng ký.

Quy tắc 3-6-9

Thời hạn

Hợp đồng có thời hạn tối thiểu 9 năm, có thể dài hơn (đến 12 năm theo Bpifrance Création).

Người thuê rút sau mỗi 3 năm

Ở mỗi mốc 3 năm, người thuê thường có quyền chấm dứt hợp đồng, báo trước 6 tháng, không phải bồi thường. Hợp đồng có thể loại bỏ quyền này trong ba trường hợp: thời hạn trên 9 năm, mặt bằng đơn chức năng (locaux monovalents), hoặc mặt bằng chỉ làm văn phòng hay kho.

Chủ nhà

Chủ nhà chỉ được chấm dứt ở mốc 3 năm trong một số trường hợp hạn chế (ví dụ lấy lại phần nhà ở đi kèm), cũng báo trước 6 tháng.

Hết hạn mà không ai báo

Nếu hết 9 năm mà không bên nào báo chấm dứt hay xin gia hạn, hợp đồng tiếp tục không thời hạn. Mỗi bên có thể chấm dứt bằng cách báo trước 6 tháng, có hiệu lực vào cuối một quý dương lịch.

Gia hạn và bồi thường khi bị đuổi

Quyền gia hạn (droit au renouvellement) là tài sản quan trọng nhất của người thuê. Nếu chủ nhà từ chối gia hạn mà không có lý do luật định (ví dụ lỗi nghiêm trọng của người thuê), họ phải trả indemnité d’éviction. Theo Bpifrance Création, khoản này thường bằng giá trị thị trường của cơ sở kinh doanh, hoặc giá trị quyền thuê nếu cao hơn. Người thuê có 3 tháng sau khi nhận tiền để rời mặt bằng.

Đây là lý do một tiệm làm ăn tốt ở vị trí đẹp có thể bán lại được giá cao: người mua trả cho cả quyền thuê dài hạn này.

Tiền thuê và điều chỉnh

  • Tiền thuê ban đầu do hai bên tự thỏa thuận.
  • Điều chỉnh 3 năm một lần là thông thường. Mức tăng bị chặn theo biến động của chỉ số giá thuê thương mại (ILC).
  • Điều khoản khác: hai bên có thể thỏa thuận điều khoản trượt giá tự động (mức tăng giới hạn 10% mỗi năm) hoặc tiền thuê theo doanh thu.
  • Bỏ trần (déplafonnement): khi gia hạn, hoặc khi các yếu tố thương mại địa phương thay đổi trên 10%, tiền thuê có thể được tính lại theo giá thị trường; mức tăng khi đó được chia dần, tối đa 10% mỗi năm.
  • Từ 28/5/2026: người thuê không nợ tiền có thể yêu cầu trả tiền thuê theo tháng.

Tiền cọc: quy định mới năm 2026

Theo Bpifrance Création (6/2026):

  • Tiền cọc không bắt buộc theo luật, nhưng rất phổ biến.
  • Với hợp đồng ký hoặc gia hạn từ 26/5/2026, tiền cọc tối đa 3 tháng tiền thuê và không sinh lãi.
  • Từ 26/8/2026, chủ nhà phải trả lại tiền cọc trong 3 tháng sau khi nhận lại chìa khóa, trừ các khoản bạn còn nợ.

Pas-de-porte và droit au bail: đừng nhầm

Khoản Trả cho ai Bản chất
Pas-de-porte Chủ nhà, khi ký hợp đồng mới Khoản tiền vào cửa, có thể được coi là tiền thuê trả trước hoặc khoản bồi thường cho chủ nhà, tùy cách ghi trong hợp đồng (ảnh hưởng đến thuế)
Droit au bail Người thuê cũ, khi bạn mua lại hợp đồng thuê Giá của quyền thuê còn lại (thời hạn, tiền thuê thấp hơn thị trường, vị trí)
Fonds de commerce Người bán cửa hàng Toàn bộ cơ sở kinh doanh: khách hàng, tên, thiết bị, quyền thuê

Định nghĩa tổng hợp; cách xử lý kế toán và thuế của từng khoản cần hỏi kế toán.

Pas-de-porte là khoản có thể thương lượng. Ở một số vị trí đông khách, nó rất lớn; ở nơi khác có thể không có.

Phí, thuế và công trình: ai trả gì

  • Hợp đồng phải liệt kê rõ các loại phí, công trình, thuế và cách chia giữa hai bên.
  • Thông thường người thuê trả tiền điện nước, bảo trì thường xuyên; chủ nhà chịu sửa chữa lớn về kết cấu và bảo hiểm tòa nhà.
  • Chủ nhà phải gửi bảng kê phí hằng năm chậm nhất ngày 30/9 năm sau.
  • Mỗi 3 năm, chủ nhà phải gửi kế hoạch công trình 3 năm tới và bảng kê công trình đã làm.
  • Biên bản tình trạng mặt bằng (état des lieux) được lập khi vào và khi ra. Không có biên bản vào, người thuê không còn bị coi là đã nhận mặt bằng ở tình trạng tốt.

Thuế nhà đất (taxe foncière) có thể được chuyển cho người thuê nếu hợp đồng ghi rõ. Hãy kiểm tra điều khoản này, vì nó có thể là vài nghìn euro mỗi năm.

Ngành nghề được phép và việc đổi ngành

Bạn chỉ được kinh doanh đúng hoạt động ghi trong hợp đồng (clause de destination). Muốn đổi, ví dụ từ tiệm nail sang quán ăn, phải làm thủ tục déspécialisation và có thể khiến tiền thuê bị tính lại. Điều khoản “tous commerces” cho phép đổi ngành tự do, nên rất có giá trị khi bán lại.

Chuyển nhượng hợp đồng và cho thuê lại

  • Điều khoản cấm chuyển nhượng cả cơ sở kinh doanh là vô hiệu. Điều khoản cấm chuyển nhượng riêng hợp đồng thuê là hợp lệ, khi đó cần chủ nhà đồng ý.
  • Hợp đồng có thể có điều khoản chủ nhà phải chấp thuận người mua; chủ nhà không được từ chối với ác ý.
  • Cho thuê lại bị cấm, trừ khi hợp đồng cho phép hoặc chủ nhà đồng ý rõ ràng.
  • Nếu chủ nhà bán mặt bằng, người thuê có quyền mua trước: 1 tháng để chấp nhận, rồi 2 tháng để hoàn tất (trừ kho và văn phòng).

Bail dérogatoire: hợp đồng ngắn hạn

Nếu bạn muốn thử nghiệm trước khi cam kết 9 năm, có thể ký hợp đồng ngắn hạn ngoài chế độ bail commercial (bail dérogatoire), tối đa 3 năm theo Code de commerce. Hết hạn mà vẫn ở lại và chủ nhà không phản đối, hợp đồng có thể tự chuyển thành bail commercial 9 năm. Hãy hỏi luật sư trước khi chọn hình thức này.

Điều cần thương lượng trước khi ký

  • Tiền thuê, khoảng thời gian miễn tiền thuê lúc đầu (để sửa sang).
  • Tiền cọc (trong trần 3 tháng nếu ký từ 26/5/2026).
  • Pas-de-porte.
  • Điều khoản ngành nghề (càng rộng càng tốt).
  • Ai trả thuế nhà đất, phí chung, công trình.
  • Điều kiện chuyển nhượng khi bạn bán cửa hàng.

Kết luận

Bail commercial cho người thuê sự ổn định hiếm có: 9 năm, quyền rút sau mỗi 3 năm, quyền gia hạn và bồi thường nếu bị đuổi. Đổi lại, các điều khoản ký hôm nay sẽ theo bạn rất lâu và quyết định giá bán lại cửa hàng sau này. Hãy đọc kỹ điều khoản ngành nghề, phân chia phí và chuyển nhượng, và tận dụng quy định mới năm 2026 về tiền cọc tối đa 3 tháng.

Lưu ý: Bài viết mang tính thông tin chung, không thay thế tư vấn của luật sư hay công chứng viên. Hợp đồng thuê thương mại có nhiều điều khoản đặc thù; hãy nhờ người có chuyên môn đọc trước khi ký.

Bài liên quan

Nguồn tham khảo

Nhận bài mới qua email

Bài hướng dẫn mới về thuế, ngân hàng, tiết kiệm và ưu đãi dành cho người Việt ở Pháp, gửi thẳng vào hộp thư của bạn.

Đồng ý nhận email 

Xem chính sách bảo mật

Ban biên tập Taichinhphap.com

Các bài tin tức tài chính trên Taichinhphap.com được tổng hợp bởi AI từ nguồn tin chính thức và báo chí Pháp, dưới sự chịu trách nhiệm xuất bản của Nguyễn Mạnh Linh. Cách chúng tôi làm tin: https://taichinhphap.com/cach-chung-toi-lam-tin/

Bài liên quan

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button
Cài app Tài chính Pháp trên iPhone/iPad
1. Bấm nút Chia sẻ (ô vuông có mũi tên ↑) trên Safari.
2. Chọn “Thêm vào MH chính” (Add to Home Screen).
3. Bấm Thêm. Icon Tài chính Pháp sẽ xuất hiện trên màn hình.