Mua lại cửa hàng đang kinh doanh (rachat de fonds de commerce): Thủ tục và rủi ro
Bài viết được soạn với sự hỗ trợ của AI. Thông tin đã được đối chiếu với nguồn chính thức (CCI Paris Île-de-France, cập nhật 6/2026) và các nguồn ghi ở cuối bài.
Thay vì mở một tiệm mới từ con số không, nhiều người Việt ở Pháp chọn mua lại một tiệm đang hoạt động: tiệm nail có sẵn khách quen, nhà hàng có sẵn bếp và giấy phép, tiệm tạp hóa ở vị trí đẹp. Ở Pháp, giao dịch này gọi là mua lại cơ sở kinh doanh (rachat de fonds de commerce).
Mua lại giúp bạn có doanh thu ngay, nhưng cũng đi kèm rủi ro: nợ của chủ cũ, nhân viên cũ, hợp đồng thuê mặt bằng có điều khoản bất lợi. Bài này giải thích bạn thật sự mua gì, chi phí thuế, các bước pháp lý và những gì cần kiểm tra trước khi ký.
Tóm tắt nhanh
| Câu hỏi | Trả lời ngắn |
|---|---|
| Mua fonds de commerce là mua gì? | Khách hàng, tên thương mại, thiết bị, quyền thuê mặt bằng; không phải mua công ty |
| Thuế đăng ký (droits d’enregistrement)? | 0% (chỉ 25 € cố định) dưới 23.000 €; 3% phần từ 23.000 € đến 200.000 €; 5% phần trên 200.000 €. Người mua trả |
| Nhân viên cũ? | Hợp đồng lao động chuyển tự động sang người mua |
| Nợ của chủ cũ? | Chủ nợ có 10 ngày phản đối sau khi đăng BODACC; giá mua được giữ ở bên thứ ba trong thời gian này |
| Thuế của chủ cũ? | Người mua liên đới chịu thuế trực thu của người bán, trong giới hạn giá mua, trong 90 ngày |
Dữ liệu cập nhật tháng 11/2026 từ CCI Paris Île-de-France và Swim Legal.
Fonds de commerce gồm những gì
Một fonds de commerce là tập hợp các yếu tố giúp một cửa hàng hoạt động:
- Yếu tố vô hình: khách hàng (clientèle), tên thương mại, biển hiệu, quyền thuê mặt bằng (droit au bail), một số giấy phép (tùy loại).
- Yếu tố hữu hình: thiết bị, đồ đạc, đôi khi hàng tồn kho.
Mua fonds de commerce khác với mua cổ phần của công ty sở hữu tiệm (cession de parts hoặc cession d’actions). Khi mua fonds, bạn không nhận các khoản nợ của công ty cũ (trừ một số trường hợp luật định), nhưng phải làm nhiều thủ tục hơn để chuyển giao từng yếu tố.
Chi phí: thuế đăng ký
Theo CCI Paris Île-de-France (cập nhật 25/6/2026), người mua phải trả thuế đăng ký (droits d’enregistrement) trên giá mua cộng các khoản phí của người bán do người mua gánh:
| Phần giá mua | Thuế suất |
|---|---|
| Dưới 23.000 € (cả giao dịch) | Chỉ thuế cố định 25 € |
| Từ 23.000 € đến 200.000 € | 3% |
| Trên 200.000 € | 5% |
Dữ liệu cập nhật tháng 11/2026 từ CCI Paris Île-de-France.
- Thời hạn: 1 tháng sau khi ký văn bản, nộp tại cơ quan thuế nơi đặt cửa hàng (văn bản tư nhân) hoặc nơi công chứng viên làm việc (văn bản công chứng), bằng mẫu n° 2672 và n° 2676.
- Người bán liên đới chịu trách nhiệm thanh toán.
- Có thể được giảm trừ 300.000 € khi bán cho nhân viên hoặc thành viên gia đình tiếp tục kinh doanh, theo điều kiện.
Ví dụ giả định:
- Tiệm nail giá 120.000 €: (120.000 − 23.000) × 3% = 2.910 €.
- Nhà hàng giá 250.000 €: (200.000 − 23.000) × 3% + (250.000 − 200.000) × 5% = 5.310 + 2.500 = 7.810 €.
Ngoài thuế đăng ký, hãy tính phí luật sư hoặc công chứng viên, phí đăng báo, phí giữ tiền (séquestre), và có thể phí môi giới.
TVA
Theo CCI Paris Île-de-France, việc chuyển nhượng toàn bộ cơ sở kinh doanh thường được miễn TVA nếu người mua là đối tượng nộp TVA, kể cả với thiết bị, hàng hóa, tài sản vô hình được chuyển giao.
Thuế CET
Nếu mua giữa năm, người bán vẫn chịu thuế CET (gồm CFE) cả năm đó, trừ khi văn bản thỏa thuận người mua gánh một phần. Người mua mới phải nộp tờ khai tạm n° 1447 C SD trước 31/12 năm mua.
Các bước pháp lý
1. Thư ý định và thỏa thuận sơ bộ
Hai bên thường ký một văn bản sơ bộ (compromis hoặc promesse) với các điều kiện tạm hoãn, đặc biệt là điều kiện vay được ngân hàng và chủ nhà đồng ý chuyển hợp đồng thuê (nếu hợp đồng yêu cầu).
2. Thông báo cho nhân viên
Với doanh nghiệp dưới 250 nhân viên, người bán phải thông báo cho nhân viên ít nhất 2 tháng trước khi bán, để họ có thể đưa ra đề nghị mua.
3. Văn bản chuyển nhượng với các thông tin bắt buộc
Văn bản phải ghi nguồn gốc sở hữu, tình trạng các khoản thế chấp, cầm cố, doanh thu và lợi nhuận 3 năm tài chính gần nhất, và thông tin về hợp đồng thuê. Nếu thiếu hoặc sai, người mua có thể yêu cầu hủy trong vòng 1 năm kể từ khi nhận cửa hàng.
4. Đăng báo và thời gian phản đối của chủ nợ
- Người mua đăng thông báo trên một báo đăng tin pháp lý (journal d’annonces légales) trong vòng 15 ngày sau khi bán.
- Thư ký tòa đăng tiếp trên BODACC.
- Từ ngày đăng BODACC, chủ nợ của người bán có 10 ngày để phản đối. Phản đối không chặn việc bán, nhưng chặn việc trả tiền cho người bán.
5. Giữ tiền ở bên thứ ba (séquestre)
Giá mua được giữ ở công chứng viên, luật sư hoặc tài khoản Carpa cho đến khi hết thời gian phản đối và thời gian liên đới về thuế. Đây là bảo vệ quan trọng nhất cho người mua: đừng bao giờ trả thẳng tiền cho người bán.
6. Liên đới về thuế
Người mua liên đới chịu các khoản thuế trực thu của người bán, trong giới hạn giá mua, trong 90 ngày kể từ khi người bán nộp tờ khai ngừng hoạt động. Thêm một lý do để giữ tiền ở séquestre.
7. Đăng ký thuế và cập nhật hồ sơ doanh nghiệp
Đăng ký văn bản với cơ quan thuế trong 1 tháng, cập nhật đăng ký của bạn trên RNE/RCS với địa chỉ và hoạt động mới.
Nhân viên cũ
Theo điều L1224-1 Bộ luật Lao động, hợp đồng lao động của nhân viên đang làm tại cửa hàng tự động chuyển sang người mua, với thâm niên và quyền lợi giữ nguyên. Bạn không thể “mua tiệm nhưng không nhận nhân viên”. Hãy xem kỹ:
- Danh sách nhân viên, hợp đồng, lương, thâm niên.
- Số ngày phép chưa nghỉ.
- Tranh chấp lao động đang có.
Kiểm tra trước khi mua (due diligence)
- Sổ sách 3 năm: doanh thu thật, lợi nhuận, so với khai thuế và khai TVA. Doanh thu “không khai báo” mà người bán kể miệng không có giá trị gì với ngân hàng và với bạn.
- Hợp đồng thuê: thời hạn còn lại, tiền thuê, điều khoản ngành nghề, điều kiện chuyển nhượng, ai trả thuế nhà đất. Mình có bài riêng về bail commercial.
- Giấy phép: với nhà hàng, giấy phép bán rượu (licence), giấy chứng nhận vệ sinh; với tiệm làm đẹp, điều kiện chuyên môn.
- Tình trạng mặt bằng và thiết bị: tiêu chuẩn an toàn, tiếp cận cho người khuyết tật, hệ thống hút khói.
- Nợ và thế chấp trên fonds (tra tại phòng thư ký tòa thương mại).
- Quyền ưu tiên mua của xã: ở một số khu vực được bảo vệ, xã có thể có quyền mua trước, cần kiểm tra.
Định giá: trả bao nhiêu là hợp lý
Không có công thức chính thức. Thực tế thường dùng phần trăm doanh thu hoặc bội số lợi nhuận, tùy ngành và vị trí. Đừng chỉ dựa vào con số người bán đưa ra; hãy nhờ kế toán phân tích sổ sách và so sánh với giao dịch tương tự trong khu vực. Ngân hàng cũng sẽ đánh giá khi xét hồ sơ vay.
Tài trợ
- Vay ngân hàng: thường cần vốn tự có và kế hoạch kinh doanh. Ngân hàng có thể yêu cầu bảo lãnh cá nhân hoặc bảo lãnh của Bpifrance.
- Trả chậm cho người bán (crédit vendeur): một phần giá trả dần, có thể giúp tăng niềm tin của ngân hàng.
- Hỗ trợ khởi nghiệp: một số khoản vay danh dự (prêt d’honneur) cũng áp dụng cho việc mua lại.
Kết luận
Mua lại một cửa hàng đang hoạt động là cách nhanh để có khách và doanh thu, nhưng bạn mua cả nhân viên, hợp đồng thuê và một phần rủi ro của chủ cũ. Hãy tính đủ thuế đăng ký (3% rồi 5% trên phần vượt 200.000 €), giữ tiền qua séquestre cho đến hết thời gian phản đối và liên đới thuế, và kiểm tra kỹ sổ sách 3 năm cùng hợp đồng thuê. Một luật sư hoặc công chứng viên quen giao dịch fonds de commerce đáng giá từng euro phí bạn trả.
Lưu ý: Bài viết mang tính thông tin chung, không thay thế tư vấn của luật sư, công chứng viên hay kế toán. Mỗi giao dịch có đặc thù riêng; hãy nhờ chuyên gia trước khi ký văn bản sơ bộ.
Bài liên quan
- Bail commercial 3-6-9: thuê mặt bằng kinh doanh
- Mở tiệm nail ở Pháp
- Mở nhà hàng ở Pháp
- Chi phí thuê nhân viên đầu tiên
Nguồn tham khảo
- CCI Paris Île-de-France: Acquisition d’un fonds de commerce, quelles conséquences fiscales ?, cập nhật 25/06/2026
- Swim Legal: Formalités de cession de fonds de commerce, 06/10/2026
- Documentissime: La publicité de l’acte de vente de fonds de commerce




