Thừa kế tài sản Việt Nam – Pháp: luật nước nào áp dụng, thuế ở đâu?
Bài viết được soạn với sự hỗ trợ của AI; số liệu được đối chiếu với các nguồn ghi ở cuối bài.
Tóm tắt nhanh
- Luật dân sự (ai được hưởng, chia thế nào): Pháp áp dụng luật nơi người mất thường trú cuối cùng cho toàn bộ di sản (quy chế châu Âu 650/2012); Việt Nam áp dụng luật quốc tịch của người mất, riêng bất động sản theo luật nơi có nhà đất (Điều 680 Bộ luật Dân sự 2015). Hai bộ quy tắc có thể cho kết quả khác nhau.
- Thuế ở Pháp: người mất cư trú thuế ở Pháp thì toàn bộ tài sản trên thế giới, gồm nhà ở Việt Nam, nằm trong diện thuế thừa kế Pháp. Người thừa kế cư trú ở Pháp ít nhất 6 trong 10 năm cũng chịu thuế Pháp trên tài sản nhận từ nước ngoài.
- Pháp và Việt Nam không có hiệp định về thừa kế. Pháp chỉ cho trừ thuế đã nộp ở nước ngoài trên tài sản ở nước ngoài, tối đa bằng thuế Pháp (điều 784 A).
- Thuế ở Việt Nam: nhận thừa kế nhà đất giữa bố mẹ và con, vợ chồng, ông bà và cháu, anh chị em ruột được miễn thuế thu nhập cá nhân; trường hợp khác chịu 10% trên phần giá trị vượt ngưỡng.
Thừa kế tài sản Việt Nam – Pháp là chuyện của rất nhiều gia đình: bố mẹ còn nhà ở quê, mình có nhà và tiền ở Pháp, con cái mang quốc tịch Pháp. Bài này giúp bạn hiểu khung pháp lý để biết cần chuẩn bị gì, không thay thế việc hỏi notaire và luật sư hai nước.
Luật nào quyết định ai được hưởng?
Nhìn từ phía Pháp
Từ 17/08/2015, quy chế (EU) số 650/2012 áp dụng ở Pháp: một luật duy nhất cho toàn bộ di sản (động sản và bất động sản, ở bất cứ đâu), là luật của nước nơi người mất có nơi thường trú cuối cùng. Quy chế áp dụng cả khi luật đó là của một nước ngoài châu Âu. Người lập di chúc có thể chọn luật quốc tịch của mình thay cho luật nơi thường trú.
Nhìn từ phía Việt Nam
Điều 680 Bộ luật Dân sự 2015:
- Thừa kế được xác định theo pháp luật của nước mà người để lại di sản có quốc tịch ngay trước khi chết.
- Việc thực hiện quyền thừa kế đối với bất động sản theo pháp luật nước nơi có bất động sản.
Hệ quả
Ví dụ: một người quốc tịch Việt Nam sống ở Pháp, mất, để lại nhà ở Hà Nội và tiền ở Pháp. Phía Pháp áp luật Pháp cho tất cả (vì thường trú ở Pháp); phía Việt Nam áp luật Việt Nam (vì quốc tịch, và vì nhà ở Việt Nam). Luật Pháp và luật Việt Nam chia phần cho vợ/chồng, con khác nhau, nên có thể có hai cách chia cho cùng một gia đình. Đây là lý do nên lập di chúc và hỏi chuyên gia sớm.
Thuế thừa kế ở Pháp
Theo điều 750 ter Bộ luật Thuế Pháp:
| Tình huống | Pháp đánh thuế trên |
|---|---|
| Người mất cư trú thuế ở Pháp | Toàn bộ tài sản, ở Pháp và ở nước ngoài |
| Người mất không cư trú ở Pháp, người nhận cư trú ở Pháp ít nhất 6 trong 10 năm | Toàn bộ tài sản người đó nhận |
| Cả hai không cư trú ở Pháp | Chỉ tài sản ở Pháp |
Pháp không có hiệp định thừa kế với Việt Nam, nên dùng điều 784 A: thuế đã nộp ở nước ngoài trên tài sản ở nước ngoài được trừ vào thuế Pháp, tối đa bằng phần thuế Pháp tương ứng. Nếu Việt Nam miễn thuế (ví dụ con nhận nhà của bố mẹ), thì không có gì để trừ và thuế Pháp vẫn tính đủ.
Thuế thừa kế Pháp giữa bố mẹ và con có mức miễn 100.000 € mỗi con, mỗi bố/mẹ; vợ chồng kết hôn hoặc PACS được miễn thuế thừa kế giữa nhau.
Thuế thừa kế ở Việt Nam
Việt Nam không có “thuế thừa kế” riêng; người nhận thừa kế chịu thuế thu nhập cá nhân trên tài sản nhận:
- Miễn thuế khi nhận bất động sản giữa: vợ – chồng; cha mẹ đẻ – con đẻ; cha mẹ nuôi – con nuôi; cha mẹ chồng/vợ – con dâu/rể; ông bà nội/ngoại – cháu; anh chị em ruột.
- Trường hợp khác: 10% trên phần giá trị vượt 10 triệu đồng mỗi lần nhận; theo Kế toán Thuận Thiên, từ 01/07/2026 (Luật Thuế TNCN 2025) ngưỡng này là 20 triệu đồng.
- Dù được miễn, vẫn phải kê khai khi làm thủ tục sang tên; lệ phí trước bạ giữa người thân trong gia đình cũng được miễn.
Nên chuẩn bị gì?
- Lập danh sách tài sản ở hai nước (nhà đất, tài khoản, assurance-vie), cập nhật mỗi năm.
- Lập di chúc, và cân nhắc chọn luật áp dụng (luật quốc tịch) với notaire Pháp; kiểm tra di chúc có được công nhận ở Việt Nam.
- Assurance-vie: ở Pháp, tiền trong assurance-vie đi theo người thụ hưởng ghi trong hợp đồng, có quy tắc thuế riêng. Xem assurance-vie và thừa kế.
- Giữ giấy tờ quan hệ gia đình (khai sinh, kết hôn) có bản dịch: cần cho cả hai bên.
- Với nhà ở Việt Nam: kiểm tra ai đứng tên; nhà đứng tên hộ người khác thì không nằm trong di sản của bạn.
Người Việt cần lưu ý
- Con có quốc tịch Pháp nhận nhà ở Việt Nam: theo Luật Đất đai 2024, người gốc Việt được nhận thừa kế quyền sử dụng đất ở; trường hợp không đủ điều kiện đứng tên thì có quy tắc riêng về hưởng giá trị. Hỏi công chứng ở Việt Nam.
- Tiền thừa kế chuyển sang Pháp: chuẩn bị văn bản khai nhận di sản và bản dịch cho ngân hàng. Xem chuyển tiền từ Việt Nam sang Pháp.
- Không tự chia “miệng” trong gia đình rồi để nhà đứng tên người đã mất nhiều năm: càng để lâu càng khó làm thủ tục.
Kết luận
Thừa kế tài sản ở cả Việt Nam và Pháp có hai lớp vấn đề: luật dân sự (ai được hưởng) và thuế (nước nào thu). Pháp nhìn theo nơi thường trú và đánh thuế cả tài sản ở Việt Nam nếu người mất hoặc người nhận cư trú ở Pháp; Việt Nam nhìn theo quốc tịch và nơi có nhà đất. Không có hiệp định giữa hai nước, nên việc chuẩn bị sớm (di chúc, danh sách tài sản, giấy tờ) giúp gia đình tránh tranh chấp và thuế không cần thiết.
Đọc thêm: Hiệp định thuế Pháp – Việt Nam · Mua nhà ở Việt Nam khi sống ở Pháp
Lưu ý: Bài viết chỉ mang tính thông tin, không phải tư vấn pháp lý hay thuế. Thừa kế quốc tế phụ thuộc rất nhiều vào hoàn cảnh cụ thể; hãy để notaire ở Pháp và luật sư, công chứng viên ở Việt Nam xem hồ sơ của bạn. Cập nhật 08/11/2026.
Nguồn tham khảo
- Legare – Succession internationale (règlement UE 650/2012, art. 750 ter et 784 A CGI)
- Finalib – Succession internationale 2026, loi de la résidence habituelle
- Alliance Solidaire des Français de l’Étranger – Les successions internationales
- Richelieu International – Absence de convention successorale France – Vietnam
- Tạp chí Luật sư Việt Nam – Điều 680 Bộ luật Dân sự 2015
- Báo Pháp Luật TP.HCM – Thừa kế bất động sản theo luật nơi có bất động sản
- LuatVietnam – Thuế khi nhận thừa kế bất động sản (Thông tư 111/2013)
- Kế toán Thuận Thiên – Ngưỡng 20 triệu đồng từ 01/07/2026
- Le Mag Juridique – Abattements et exonérations (art. 796-0 bis, abattement 100 000 €)




