Khi mình mới bắt đầu điều hành doanh nghiệp tại Pháp, mỗi lần nghe đến PER là mình nghĩ ngay đến sản phẩm dành cho người sắp về hưu — không phải chuyện của mình. Phải mất vài năm mình mới nhận ra sai lầm đó: PER thực ra là một trong những công cụ giảm thuế mạnh nhất mà một chủ doanh nghiệp hoặc người có thu nhập tốt tại Pháp có thể sử dụng ngay hôm nay, không cần đợi đến lúc gần nghỉ hưu.
Bài này mình sẽ giải thích PER từ đầu — cách hoạt động, plafond khấu trừ thuế cụ thể, khi nào nên và không nên dùng, và 6 trường hợp được rút tiền trước lúc nghỉ hưu. Tất cả số liệu đều tra cứu từ nguồn chính thức và cập nhật theo quy định 2026.
PER là gì và tại sao ra đời?
PER (Plan d’Épargne Retraite — Kế hoạch Tiết kiệm Hưu trí) là sản phẩm tiết kiệm hưu trí được giới thiệu theo Loi PACTE năm 2019. Nó thay thế hoàn toàn các sản phẩm cũ như PERP, Madelin, Préfon và Article 83 — vốn không còn được phân phối từ ngày 1/10/2020.
Mục tiêu khi lập ra PER: đơn giản hóa hệ thống, tăng tính linh hoạt cho người tiết kiệm, và khuyến khích người Pháp tự xây dựng thêm “tầng thứ ba” cho lương hưu — bởi hai tầng bắt buộc (retraite de base và retraite complémentaire) ngày càng không đủ bù đắp mức sống khi về hưu.
Có 3 loại PER tùy theo cách mở:
- PER individuel (PERin): Mở tự do tại ngân hàng hoặc công ty bảo hiểm — dành cho mọi người, bao gồm salarié, TNS (travailleurs non-salariés), auto-entrepreneur, người không đi làm.
- PER collectif (PERCOL): Do doanh nghiệp đề nghị cho nhân viên — tự nguyện tham gia, thường được abondement từ employer.
- PER obligatoire (PERO): Do một số doanh nghiệp hoặc ngành nghề áp dụng bắt buộc cho nhóm nhân viên cụ thể.
Trong bài này mình tập trung vào PERin — loại mà bất kỳ ai cũng có thể tự mở và là loại phổ biến nhất với người Việt tại Pháp.
Cơ chế hoạt động: Tiết kiệm thuế ngay hôm nay, đóng thuế sau khi nghỉ hưu
Đây là nguyên tắc cốt lõi của PER — và cũng là điểm khác biệt so với hầu hết các sản phẩm tiết kiệm khác tại Pháp.
Khi bạn nạp tiền vào PER: khoản đó được khấu trừ thẳng vào thu nhập chịu thuế của năm đó. Nếu bạn nạp 10 000 € và taux marginal d’imposition (TMI — tỷ lệ thuế biên) là 30%, bạn tiết kiệm ngay 3 000 € tiền thuế trong năm đó.
Khi bạn rút tiền lúc nghỉ hưu: phần vốn đã khấu trừ thuế lúc nạp sẽ bị tính vào thu nhập và đóng thuế. Nhưng thường lúc đó thu nhập giảm, và thuế sẽ thấp hơn nhiều so với lúc đang đi làm.
Đây là bài toán chênh lệch thuế giữa hai thời điểm — và nếu TMI hiện tại của bạn cao hơn TMI lúc nghỉ hưu, PER sẽ luôn có lợi về mặt thuế.
Ngoài ra, trong thời gian tiền nằm trong PER, tất cả lãi và plus-values (lãi vốn) không bị đánh thuế ngay — chỉ đến khi rút ra mới tính. Hiệu ứng này tương tự capitalisation của assurance-vie: tiền sinh lãi trên cả phần mà lẽ ra đã bị đánh thuế.
Plafond khấu trừ thuế PER 2026: Bạn được khấu trừ bao nhiêu?
Đây là phần quan trọng nhất và cũng có nhiều nhầm lẫn nhất. Plafond khác nhau tùy theo statut professionnel và năm thu nhập được tính.
Với salarié (nhân viên làm công ăn lương), fonctionnaire, và người không có thu nhập chuyên nghiệp
Theo quy định chính thức (service-public.fr, cập nhật 20/2/2026), plafond khấu trừ cho versements nạp vào năm 2026 được tính dựa trên PASS 2025 = 47 100 €:
Bạn được khấu trừ mức cao hơn trong hai con số:
- 10% thu nhập chuyên nghiệp 2025 (net de cotisations sociales et frais professionnels), tối đa 37 680 €
- Hoặc minimum 4 710 € (10% × PASS 2025) nếu thu nhập thấp hoặc bằng 0
Ví dụ cụ thể: Thu nhập chuyên nghiệp 2025 = 45 000 €. Plafond = 10% × 45 000 = 4 500 €. Nhưng vì 4 500 < 4 710, bạn được dùng mức minimum 4 710 €.
Ví dụ 2: Thu nhập chuyên nghiệp 2025 = 80 000 €. Plafond = 10% × 80 000 = 8 000 €. Đây là mức áp dụng.
Avec TNS (travailleurs non-salariés) — Bao gồm auto-entrepreneur, gérant majoritaire, commerçant, profession libérale
TNS được tính dựa trên PASS 2026 = 48 060 € (khác với salarié dùng PASS năm N-1):
Plafond là mức cao hơn trong hai công thức:
- 10% du bénéfice imposable (≤ 8 × PASS 2026) + 15% de la fraction du bénéfice comprise entre 1 et 8 PASS 2026 → tối đa 88 911 €
- Hoặc minimum 4 806 € (10% × PASS 2026)
Plafond của TNS cao hơn salarié đáng kể — đây là cách nhà nước bù đắp cho việc retraite complémentaire của người làm tự do thường thấp hơn so với salarié.
Ví dụ thực tế cho gérant SAS: Thu nhập chuyên nghiệp (rémunération de gérance) 2026 = 60 000 €. Plafond ≈ 10% × 60 000 + 15% × (60 000 − 48 060) ≈ 6 000 + 1 791 = 7 791 €. Nạp tối đa 7 791 € vào PER năm 2026, bạn tiết kiệm 7 791 × 30% = 2 337 € tiền thuế nếu TMI là 30%.
| Statut | PASS dùng để tính | Plafond tối thiểu | Plafond tối đa |
|---|---|---|---|
| Salarié / Fonctionnaire | PASS 2025 = 47 100 € | 4 710 € | 37 680 € |
| Personne sans revenu professionnel | PASS 2025 | 4 710 € | 4 710 € |
| TNS (auto-entrepreneur, gérant…) | PASS 2026 = 48 060 € | 4 806 € | 88 911 € |
Dữ liệu cập nhật tháng 3/2026 từ service-public.fr và Bulletin officiel de la Sécurité sociale.
Điểm mới quan trọng từ 2026: Report plafond lên 5 năm
Theo service-public.fr (cập nhật 20/2/2026): từ năm 2026, phần plafond chưa dùng hết trong năm có thể chuyển sang 5 năm tiếp theo (trước đây chỉ 3 năm). Điều này đặc biệt có lợi cho TNS có thu nhập biến động: năm ít tiền thì không nạp nhiều, năm thu nhập tốt thì tận dụng cả plafond tích lũy nhiều năm trước.
Lưu ý kỹ thuật: Plafond 2024 và 2025 vẫn áp dụng quy tắc 3 năm (cũ). Chỉ từ plafond 2026 trở đi mới được report 5 năm.
Một điểm đặc biệt: Bạn có thể chọn KHÔNG khấu trừ thuế
Nghe có vẻ lạ — nhưng đây là tùy chọn có ý nghĩa trong một số trường hợp.
Nếu bạn không yêu cầu khấu trừ thuế khi nạp tiền vào PER, bạn không được lợi về thuế ngay, nhưng khi rút ra lúc nghỉ hưu, phần vốn đó được miễn thuế hoàn toàn — chỉ còn đóng thuế trên phần lãi.
Điều này có lợi nếu:
- Bạn hiện không đóng thuế hoặc TMI rất thấp (11%)
- Bạn dự báo thu nhập khi nghỉ hưu sẽ cao (ví dụ có nhiều nguồn thu nhập thụ động)
Và từ 1/1/2026, theo quy định mới (service-public.fr): versements sau 70 tuổi không còn được khấu trừ thuế. Bạn vẫn có thể nạp tiền vào PER sau 70 tuổi, nhưng không còn ưu đãi thuế ở đầu vào.
Tiền trong PER được đầu tư vào đâu?
PER không phải tài khoản ngân hàng đơn thuần — đây là enveloppe đầu tư. Tiền bạn nạp vào được phân bổ vào các loại support (tài sản), tùy theo mức độ rủi ro bạn chọn:
- Fonds en euros: Vốn đảm bảo, lãi suất thấp hơn (~2–3,5%/năm tùy hợp đồng). Phù hợp nếu bạn sắp nghỉ hưu.
- Unités de compte (UC): Đầu tư vào ETF, SCPI, obligations… Có rủi ro nhưng tiềm năng sinh lời cao hơn trên dài hạn. Phù hợp nếu còn nhiều năm trước khi nghỉ hưu.
Hầu hết các PER hiện tại đều có gestion pilotée (gestion à horizon): tiền tự động chuyển từ UC sang fonds euro khi bạn càng gần tuổi nghỉ hưu — giảm rủi ro dần theo thời gian mà không cần bạn tự quản lý.
Khi nào được rút tiền khỏi PER? 6 trường hợp cho phép
Tiền trong PER về nguyên tắc bị khóa đến lúc nghỉ hưu. Tuy nhiên theo quy định chính thức (service-public.fr), có 6 trường hợp được rút trước:
5 trường hợp “accident de la vie” — Tai biến cuộc sống:
- Invalidité (invalidité bậc 2 hoặc 3) của bạn, vợ/chồng, partenaire de PACS, hoặc con
- Décès du conjoint hoặc partenaire de PACS
- Expiration des droits au chômage — hết quyền nhận ARE (trợ cấp thất nghiệp)
- Surendettement — nợ quá mức do commission de surendettement xác nhận
- Liquidation judiciaire — doanh nghiệp bị thanh lý tư pháp (đặc biệt liên quan đến TNS, auto-entrepreneur)
1 trường hợp đặc biệt — Không phải tai biến nhưng được phép: 6. Achat de la résidence principale — Mua nơi ở chính lần đầu (hoặc sau khi không là chủ nhà 2 năm)
Fiscalité khi rút sớm
- 5 trường hợp accident de la vie: Vốn đã nạp được miễn hoàn toàn thuế thu nhập và prélèvements sociaux. Chỉ phần lãi chịu prélèvements sociaux (17,2%).
- Achat résidence principale: Fiscalité giống như rút thông thường — phức tạp hơn và tùy thuộc vào việc bạn đã khấu trừ thuế khi nạp hay chưa.
Trường hợp số 5 (liquidation judiciaire) đặc biệt quan trọng với những ai kinh doanh tại Pháp: nếu doanh nghiệp bị thanh lý theo phán quyết của tribunal de commerce, bạn có thể rút toàn bộ PER không bị phạt thuế trên vốn. Đây là một “soupape” (van an toàn) thực sự có giá trị.
Fiscalité khi rút tiền lúc nghỉ hưu
Khi đến tuổi nghỉ hưu, bạn có thể chọn 3 hình thức rút:
Rút vốn (sortie en capital)
Tùy theo bạn đã khấu trừ thuế khi nạp hay chưa:
Nếu đã khấu trừ thuế (trường hợp phổ biến nhất):
- Phần vốn: tính vào thu nhập năm đó, đóng thuế theo barème progressif (không được abattement 10% như pension thông thường)
- Phần lãi (plus-values): PFU (prélèvement forfaitaire unique) 30% (12,8% IR + 17,2% prélèvements sociaux)
Nếu không khấu trừ thuế:
- Phần vốn: miễn hoàn toàn thuế
- Phần lãi: PFU 30%
Rút dưới dạng rente viagère (Niên kim trọn đời)
Bạn nhận một khoản cố định mỗi tháng đến khi mất — như một lương hưu tư nhân bổ sung.
Nếu đã khấu trừ thuế:
- Rente được coi như pension thông thường, đóng thuế theo barème progressif với abattement 10% (giống retraite de base)
Nếu không khấu trừ thuế:
- Chỉ một phần của rente bị tính thuế, tùy theo tuổi khi nhận rente lần đầu:
- Dưới 50 tuổi: 70% bị tính thuế
- 50–59 tuổi: 50%
- 60–69 tuổi: 40%
- Từ 70 tuổi trở lên: 30%
Ví dụ: Bạn bắt đầu nhận rente lúc 65 tuổi, 3 000 €/năm → chỉ 40% = 1 200 € bị tính vào thu nhập chịu thuế. Đây là fiscalité rất thuận lợi.
Rút kết hợp (sortie mixte)
Bạn có thể rút một phần bằng capital, một phần để nhận rente — và linh hoạt theo nhu cầu thực tế.
PER có phù hợp với bạn không? Phân tích theo từng trường hợp
Nên dùng PER nếu…
✅ TMI hiện tại ≥ 30%: Đây là điều kiện gần như đủ để PER luôn có lợi. Mỗi euro nạp vào giúp bạn tiết kiệm 30 xu tiền thuế ngay năm đó.
✅ Bạn là TNS / auto-entrepreneur / gérant: Plafond cao hơn (lên đến 88 911 €), và hệ thống retraite complémentaire của bạn thường kém hơn salarié — càng cần bù đắp bằng tầng tự nguyện.
✅ Bạn có thu nhập biến động: Nhờ cơ chế report plafond 5 năm (từ 2026), bạn có thể “gom” plafond những năm thu nhập thấp để dùng vào năm thu nhập cao.
✅ Bạn có dự án mua résidence principale: PER trở thành một kênh tiết kiệm cho nhà ở, không chỉ cho lương hưu.
Cẩn thận hoặc không ưu tiên nếu…
⚠️ TMI = 0% hoặc 11%: Lợi ích thuế ít, trong khi tiền bị khóa nhiều năm. Assurance-vie hoặc PEA có thể linh hoạt hơn.
⚠️ Bạn cần thanh khoản trong 5–10 năm tới: PER không phải kênh cứu cánh khẩn cấp. Chỉ nạp những gì bạn chắc chắn không cần dùng đến.
⚠️ Bạn mới sang Pháp và chưa ổn định: Hãy xây dựng épargne de précaution (6 tháng lương trong livret A hoặc assurance-vie fonds euro) trước khi nghĩ đến PER.
Bảng tóm tắt: PER vs Assurance-vie — hai sản phẩm phổ biến nhất
| Tiêu chí | PER | Assurance-vie |
|---|---|---|
| Ưu đãi thuế khi nạp | Có (khấu trừ thu nhập chịu thuế) | Không |
| Ưu đãi thuế khi rút | Có (nếu không khấu trừ lúc nạp) | Có (sau 8 năm) |
| Rút trước hạn | 6 trường hợp cụ thể | Bất cứ lúc nào |
| Tốt nhất cho | TMI ≥ 30%, TNS, chủ doanh nghiệp | Épargne de précaution, flexibilité |
| Plafond versements | Không giới hạn | Không giới hạn |
| Plafond khấu trừ thuế | Có (tùy statut) | Không áp dụng |
| Khi nghỉ hưu: chọn gì? | Capital hoặc rente | Capital (phổ biến hơn) |
Dữ liệu cập nhật tháng 3/2026 từ service-public.fr và impots.gouv.fr.
Làm thế nào để biết plafond hiện tại của mình?
Bạn không cần tự tính — có cách đơn giản hơn: plafond khấu trừ PER của bạn được ghi sẵn trên avis d’imposition hàng năm, ở mục “Plafond épargne retraite“. Đây là con số chính xác nhất, đã tính cả phần chuyển từ năm trước.
Nếu chưa có avis hoặc muốn kiểm tra trực tuyến: truy cập impots.gouv.fr → Espace personnel → Données fiscales.
FAQ — Câu hỏi thường gặp
PER là gì và ai có thể mở? PER (Plan d’Épargne Retraite individuel) là sản phẩm tiết kiệm hưu trí tự nguyện cho phép khấu trừ các khoản nạp vào trực tiếp từ thu nhập chịu thuế. Theo service-public.fr, PER cá nhân (PERin) mở cửa cho tất cả mọi người — salarié, TNS, auto-entrepreneur, người không có việc làm — không giới hạn tuổi tối thiểu và không bắt buộc phải mở tài khoản ngân hàng kèm theo.
Tiền trong PER có bị mất không? Phần nằm trong fonds en euros (fonds à capital garanti) thì không — vốn được bảo đảm. Phần đầu tư vào unités de compte (ETF, SCPI…) thì có thể lên xuống theo thị trường. Đây là rủi ro thực tế cần hiểu rõ trước khi mở PER với phần lớn UC.
Khi nào nên mở PER? Ngay khi TMI đạt mức 30% — không cần đợi gần tuổi hưu. Lý do: tiết kiệm thuế tích lũy qua nhiều năm, kết hợp với tăng trưởng của vốn đầu tư trong enveloppe, sẽ tạo ra hiệu quả lớn hơn nhiều so với mở muộn. Ngoài ra, không có giới hạn tuổi tối thiểu để mở PER.
Nếu tôi chuyển về Việt Nam lúc nghỉ hưu, tôi có rút được PER không? Về nguyên tắc, rút PER khi nghỉ hưu không yêu cầu bạn phải cư trú tại Pháp. Tuy nhiên, có thể phát sinh vấn đề về khai báo thuế hai chiều (Pháp–Việt Nam) và nghĩa vụ non-résident fiscal. Thông tin này cần kiểm tra lại với một conseiller fiscal hoặc trực tiếp trên impots.gouv.fr trước khi có quyết định lớn.
PER có khác assurance-vie không? Có — hai sản phẩm khác nhau ở điểm mấu chốt: PER cho ưu đãi thuế ngay lúc nạp tiền (giảm thu nhập chịu thuế), trong khi assurance-vie cho ưu đãi thuế lúc rút (sau 8 năm). PER phù hợp cho TMI cao và tiết kiệm dài hạn; assurance-vie linh hoạt hơn và phù hợp cho nhiều mục tiêu hơn.
Bước tiếp theo
PER là công cụ dài hạn — càng hiểu rõ cơ chế, càng dễ tận dụng đúng lúc. Một vài điều bạn có thể làm ngay:
- Kiểm tra plafond trên avis d’imposition của bạn, mục “Plafond épargne retraite”
- Xác định TMI — nếu ≥ 30%, PER rất đáng cân nhắc ngay bây giờ
- So sánh các PER trên thị trường theo tiêu chí frais de gestion, qualité des supports đầu tư, et interface
📌 Xem thêm trên taichinhphap.com:
- Hệ thống hưu trí tại Pháp: Hiểu retraite de base, complémentaire, PER
- Tiết kiệm tại Pháp: 4 tầng bạn cần xây dựng
- Assurance-vie cho người Việt tại Pháp (sắp đăng)
- So sánh courtier PEA 2026: BoursoBank, Fortuneo, Bourse Direct, Trade Republic
- Auto-entrepreneur và tài chính cá nhân (sắp đăng)
⚠️ Disclaimer: Bài viết mang tính thông tin và chia sẻ kinh nghiệm cá nhân — không phải tư vấn tài chính hoặc fiscale cá nhân hóa. Quy định về PER và fiscalité thay đổi hàng năm — luôn kiểm tra thông tin mới nhất trên service-public.fr và impots.gouv.fr, hoặc tham khảo một conseiller en gestion de patrimoine (CGP) được cấp phép trước khi đưa ra quyết định quan trọng.
Nguồn tham khảo
- service-public.fr — Plan d’épargne retraite (PER) individuel
- service-public.fr — Cotisations d’épargne retraite — déduction fiscale
- service-public.fr — Déblocage anticipé de l’épargne salariale
- impots.gouv.fr — Imposition des sommes du PER
- Bulletin officiel de la Sécurité sociale (BOSS) — Revalorisation PASS 2026 (48 060 €), publié 21/10/2025
- generali.fr — Versement PER : plafonds et fiscalité
- generali.fr — Plafond épargne retraite TNS
